تفاوت سازه فولادی و سازه فلزی در چیست؟

 در دنیای ساختمان‌سازی و مهندسی عمران، اصطلاحات سازه فلزی و سازه فولادی گاهی به‌ صورت مترادف استفاده می‌شوند، اما در عمل و در جزئیات فنی تفاوت‌هایی دارند که شناخت آن‌ها برای مهندسین، پیمانکاران و حتی سرمایه‌گذاران پروژه اهمیت حیاتی دارد.

سازه فلزی به هر نوع سازه‌ای گفته می‌شود که اجزای باربر آن از فلز ساخته شده باشد، در حالی که سازه فولادی نوع خاصی از سازه فلزی است که تمام اعضای آن از فولاد ساختمانی تولید شده‌اند. این تفاوت در جنس مصالح باعث می‌شود انتخاب، طراحی و روش اجرا نیز متفاوت باشد.

در این مقاله، با تمرکز بر نکات فنی و اجرایی، بررسی می‌کنیم:

• تعریف سازه فلزی و سازه فولادی
  
  
• مزایا و معایب هر یک
  
  
• کاربردهای متداول
  
  
• روش‌های طراحی و اجرای آن‌ها
  
  
• اهمیت انتخاب مهندس عمران و پیمانکار متخصص
  
  

بخش ۱: تعریف سازه فلزی

سازه فلزی هر سیستم باربری است که در آن اجزای اصلی مانند ستون‌ها، تیرها، خرپاها و اتصالات از فلز ساخته شده باشد.

فلزات مورد استفاده می‌توانند شامل:

• فولاد ساختمانی
  
  
• آهن نورد شده
  
  
• آلومینیوم
  
  
• ترکیبات آلیاژی خاص
  
  

ویژگی‌های سازه فلزی:

• مقاومت بالا در برابر بارهای وارده
  
  
• شکل‌پذیری در طراحی
  
  
• امکان اجرای سریع با قطعات پیش‌ساخته
  
  

سازه فلزی بیشتر در پروژه‌های صنعتی، سوله‌ها، ساختمان‌های تجاری و پل‌ها کاربرد دارد.

بخش ۲: تعریف سازه فولادی

سازه فولادی نوعی سازه فلزی است که اجزای باربر آن صرفاً از فولاد ساختمانی استاندارد ساخته شده‌اند.

ویژگی‌های خاص سازه فولادی:

• مقاومت کششی و فشاری بسیار بالا
  
  
• قابلیت جوشکاری و پیچ و مهره شدن
  
  
• وزن نسبتا پایین نسبت به سازه بتنی با همان ظرفیت باربری
  
  
• رفتار قابل پیش‌بینی در برابر زلزله و باد
  
  

به‌ طور خلاصه: همه سازه‌های فولادی، سازه فلزی هستند، اما همه سازه‌های فلزی فولادی نیستند.

بخش ۳: تفاوت‌های کلیدی سازه فلزی و فولادی

ویژگی سازه فلزی و سازه فولادی

جنس مصالح | می‌تواند فولاد، آهن، آلومینیوم یا سایر فلزات باشد | فقط فولاد ساختمانی استاندارد
کاربرد | صنعتی و پروژه‌های متنوع | ساختمان‌های بلند مرتبه، سوله‌ها، پل‌ها
استحکام | بستگی به نوع فلز دارد | بسیار بالا و قابل پیش‌بینی
انعطاف‌پذیری طراحی | بالا | بالا و مناسب برای اشکال پیچیده
دوام و نگهداری | ممکن است نیاز به پوشش ضد زنگ داشته باشد | نیاز به ضد زنگ و ضد خوردگی
روش اجرا | ممکن است جوشی، پیچ و مهره‌ای یا پرچ باشد | معمولاً جوشکاری و پیچ و مهره استاندارد

بخش ۴: مزایا و معایب هر کدام

مزایای سازه فلزی

• انعطاف‌پذیری در طراحی
  
  
• قابلیت استفاده از فلزات مختلف بر اساس شرایط پروژه
  
  
• امکان اجرای سریع در پروژه‌های صنعتی
  
  

معایب سازه فلزی

• کیفیت مصالح می‌تواند متغیر باشد
  
  
• مقاومت و دوام فلزات غیر فولادی کمتر از فولاد استاندارد است
  
  

مزایای سازه فولادی

• استحکام بالا و وزن کم
  
  
• رفتار دقیق و قابل پیش‌بینی
  
  
• سرعت نصب بالا به دلیل قطعات پیش‌ساخته و اتصالات پیچ و مهره‌ای
  
  

معایب سازه فولادی

• هزینه اولیه بالاتر
  
  
• نیاز به نگهداری دوره‌ای برای جلوگیری از خوردگی
  
  
• حساسیت زیاد به اجرای دقیق اتصالات و جوشکاری
  
  

بخش ۵: کاربردهای متداول

سازه فلزی

• سوله‌های صنعتی سبک
  
  
• اسکلت‌های فلزی کارخانه‌ها و انبارها
  
  
• پل‌های سبک و سازه‌های موقت
  
  

سازه فولادی

• ساختمان‌های بلند مرتبه و برج‌ها
  
  
• سوله‌ها و ساختمان‌های صنعتی سنگین
  
  
• پل‌ها و سازه‌های ترافیکی
  
  
• مخازن فولادی و سازه‌های مقاوم در برابر زلزله
  
  

بخش ۶: نقش مهندس عمران و پیمانکاری

انتخاب سیستم سازه‌ای و مصالح مناسب بر عهده مهندس عمران متخصص است. نقش او شامل:

• تحلیل و طراحی سازه بر اساس بارهای مرده، زنده، باد و زلزله
  
  
• تعیین نوع سازه (فلزی یا فولادی)
  
  
• نظارت بر اجرای صحیح اسکلت و اتصالات
  
  
• تضمین ایمنی و پایداری سازه
  
  

پیمانکار متخصص نیز باید:

• مصالح و اتصالات را طبق نقشه و مشخصات مهندس عمران اجرا کند
  
  
• کیفیت جوشکاری و پیچ و مهره‌ها را کنترل نماید
  
  
• زمان‌بندی و نصب قطعات پیش‌ساخته را به دقت انجام دهد
  
  

جمع‌بندی

تفاوت سازه فلزی و سازه فولادی در جنس مصالح، استحکام، کاربرد و استانداردهای طراحی است. هرچند همه سازه‌های فولادی، سازه فلزی محسوب می‌شوند، اما همه سازه‌های فلزی فولادی نیستند. انتخاب درست نوع سازه و تیم فنی متخصص، تضمین‌کننده:

• ایمنی ساختمان
  
  
• پایداری طولانی مدت
  
  
• بهینه‌سازی اقتصادی پروژه
  

پرکوک شالده متخصص طراحی و اجرای سازه‌های فلزی و بتنی : https://parkookshaldeh.com